Depozyt notarialny jako instytucja prawna został uregulowany w art. 108 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie, który stanowi:

§ 1. Notariusz w związku z dokonywaną w jego kancelarii czynnością ma prawo przyjąć na przechowanie, w celu wydania ich osobie wskazanej przy złożeniu lub jej następcy prawnemu, papiery wartościowe albo pieniądze w walucie polskiej lub obcej. Dla udokumentowania tych czynności notariusz prowadzi specjalne konto bankowe.

§ 2. Z przyjęcia depozytu notariusz spisuje protokół, w którym wymienia datę przyjęcia, ustala tożsamość osoby składającej, datę mającego nastąpić wydania oraz imię, nazwisko i miejsce zamieszkania osoby odbierającej depozyt. Wydanie depozytu następuje za pokwitowaniem.

Depozyt notarialny praktykowany jest z reguły przy zawieraniu przedwstępnej umowy sprzedaży celem zabezpieczenia interesów obu stron przyszłej transakcji. Ten rodzaj zabezpieczenia stanowi gwarancję dla sprzedającego, iż po stronie kupującego znajdują się wystarczające środki pieniężne do zakupu nieruchomości, a z kolei kupujący może kształtować warunki wypłaty tych środków na rzecz sprzedającego. Przy zawarciu umowy przedwstępnej sprzedaży, strony zgodnie ustalają, że kupujący wpłaci do depozytu całość lub część ceny sprzedaży w określonym terminie i na specjalnie prowadzony w tym celu rachunek bankowy notariusza.

Notariusz ma obowiązek sporządzenia protokołu z przyjęcia depozytu. Protokół ten zawiera warunki, które są zgodnie z ustaleniami obu stron umowy. Najczęściej dotyczą one terminu oraz osoby, której notariusz wypłaci środki zgromadzone w depozycie. Z reguły, po zawarciu umowy przyrzeczonej sprzedaży notariusz zobowiązany jest wypłacić środki zgromadzone na rachunku depozytowym sprzedającemu, a jeżeli do tej umowy nie dojdzie w ustalonym przez strony terminie środki zostają zwrócone kupującemu. Z chwilą sporządzania przez notariusza protokołu z przyjęcia depozytu, środki pieniężne muszą być zaksięgowane na odpowiednim rachunku depozytowym notariusza.

Koszty złożenia do depozytu notarialnego są uregulowane w § 6 pkt. 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej i wynoszą one połowę stawki maksymalnej.

Zalety depozytu notarialnego

  • Równe zabezpieczenie obu stron transakcji,
  • Gwarancja, że kupujący posiada odpowiednie środki pieniężne potrzebne do zawarcia umowy sprzedaży,
  • Zaufanie – środki pieniężne wpłacane są do notariusza (osoby zaufania publicznego)
  • Bezpieczeństwo dla kupującego – nie musi wpłacać pieniędzy bezpośrednio sprzedającemu przed zawarciem umowy sprzedaży,
  • Bezpieczeństwo dla sprzedającego – po dopełnieniu wszystkich warunków zawartych w protokole zostaną jemu wypłacone środki pieniężnie zgromadzone na rachunku depozytowym,
  • Tajemnica zawodowa – o wpłacie środków pieniężnych do depozytu notarialnego wiedzę posiadają tylko strony tej czynności,
  • Pewność – środki zgromadzone na rachunku depozytowym nie mogą być rozdysponowane przez notariusza,
  • Zapewnienie – w przypadku niesfinalizowania transakcji środki pieniężne z depozytu zostają zwrócone kupującemu w całości.